Nachtelijke stiltezone -
Tabula RASA

Waarom verdient deze nudge de titel Nudge van het Jaar 2022?

In steden met een bruisend nachtleven, is geluidsoverlast een hardnekkig probleem. Ook in de Naamsestraat in Leuven – een van de wegen die studenten ’s nachts lopend of fietsend passeren naar huis. Handhaven is kansloos, want veroorzakers zijn weg zodra de politie ter plaatse is. Daarom is Tabula Rasa door de stad Leuven gevraagd om het nachtlawaai in deze straat aan te pakken met nudging.

De meeste studenten zullen bewoners ’s nachts niet met opzet wakker houden. Daarbij geeft de Naamsestraat een onbewoonde indruk: veel universiteitsgebouwen, geen voortuinen, kale gevels en donkere ramen. Een keer hard naar je vrienden roepen lijkt daardoor weinig kwaad te kunnen. En met alcohol in het spel, kun je ook nog onterecht denken dat je zacht praat.

Door studenten te nudgen met een zogenaamde ‘nachtelijke stiltezone’, maakten we direct helder wat er van hen verwacht werd – zonder met een vingertje wijzen. De grens tussen het uitgaansgebied en slaapgebied (woonwijk) werd zichtbaar gemaakt aan de hand van een opvallende projectie op straat. Hierin maakten we ook duidelijk dat de straat wel degelijk bewoond was, door te vragen of passanten rekening konden houden met de bewoners. Dit gaven we extra kracht door de nudge persoonlijk te maken met namen van mensen die daar
op dat moment slapen. Ook namen van kleine kinderen en ouderen komen voorbij,
zoals Emma (3) en Ferkan (84).

Slimme geluidsmeters van Munisense in de Naamsestraat konden met een algoritme meten hoe vaak er werd geschreeuwd of gezongen. Gedurende de tweede testperiode van 7 weken daalde dit nachtlawaai tussen de 32% en 34% in de buurt van de nudge ten opzichte van de controleperiode.

Concluderend: vanwege de eenvoud van de nachtelijke stiltezone en de bewezen effectiviteit, verdient dit project de titel ‘Nudge van het jaar’.

De nachtelijke stiltezone ontwikkelden we in samenwerking met stad Leuven, haar partners en kwam tot stand met de steun van VLAIO.

Bekijk de video van de nudge op: https://youtu.be/6C9j7gnwxNg

Op wie is de nudge gericht?

De nudge is gericht op studenten die ’s nachts de Naamsestraat passeren wanneer ze naar huis gaan na het uitgaan.

Wat is het doel van de nudge?

Het doel van de nudge is om het nachtlawaai in de Naamsestraat te verminderen.

Van welk psychologisch principe/bias maakt de nudge gebruik?

Het primaire doel van de nudge is om de studenten sturing te geven in wat voor gedrag er van hen verwacht wordt op het moment dat zij zich van de stad, de woonwijk in verplaatsen. De reden hiervoor is dat zij zich niet of nauwelijks bewust zijn van hun gedrag, en de context waarin dit plaatsvindt. Geluidoverlast lijkt hier vaak onbewust te ontstaan, zonder dat studenten nadenken over mogelijke gevolgen.

Dit kwam door twee factoren: Allereerst zijn mensen onder invloed van alcohol zich minder bewust van hun eigen gedrag. Zo kun je met alcohol in het spel onterecht denken dat je zacht praat. (Upile et al., 2007). Als tweede geeft de Naamsestraat een onbewoonde indruk, waardoor nachtlawaai weinig kwaad lijkt te kunnen.

Om op deze factoren in te spelen maken we in de nudge daarom gebruik van 3 principes:

1) Onbewust gedrag doorbreken met disruptie

Met de nudge haalden we de studenten uit hun onbewuste gedrag door een opvallende grens tussen het uitgaansgebied en woongebied te plaatsen. Deze maakten we zo disruptief mogelijk door het formaat (een grens die over de breedte van de weg werd geprojecteerd waar je overheen moet), met licht en animaties in de projectie die je aandacht trekken, maar ook gewenning (en daarmee uitdoving van het effect) voorkomen.

De grens werd ook alleen ’s nachts geactiveerd zodat deze alleen de boodschap communiceerde op het moment dat deze relevant was.

2) Een norm communiceren in de grens

Binnen deze grens werd een norm gecommuniceerd richting de studenten die aangaf dat ze een stiltezone betreden, met het verzoek om rekening te houden met de bewoners. Zo gaven we enerzijds een handelingsperspectief ‘vanaf hier is het de bedoeling dat je stil bent’, maar maakten we ook zichtbaar dat de Naamsestraat wel degelijk bewoond is. De sociale norm is hier dat je dus rekening houdt met de bewoners door stil te zijn als je het uitgaansgebied uit gaat.

3) Inspelen op emotie

Om extra impact te maken met onze nudge speelden we in op emotie door aan te geven dat deze bewoners niet alleen studenten waren, maar er bewoners van alle leeftijden slapen. We weten dat jonge kinderen en ouderen sterker sociaal wenselijk gedrag oproepen. Daarom kwamen namen van kleine kinderen voorbij in de projectie (hier slaapt Emma (3)), maar ook ouderen (hier slaapt Ferkan (84)).

Dat bleek effectief: in straatinterviews die we uitvoerde om de boodschap te toetsen, gaf een aantal studenten aan dat kinderen en ouderen meer op hun geweten inspelen dan leeftijdsgenoten.

Bron: Upile, T., Sipaul, F., Jerjes, W., Singh, S., Nouraei, S. A. R., El Maaytah, M., Andrews, P., Graham, J., Hopper, C., & Wright, A. (2007), The acute effects of alcohol on auditory thresholds. BMC Ear, Nose and Throat Disorders, 7(1), 1-5. https://doi.org/10.1186/1472-6815-7-4

Waar heeft de nudge plaatsgevonden?

Op de grens tussen het uitgaansgebied/woongebied in de Naamsestraat in Leuven

Wanneer heeft de nudge in 2022 plaatsgevonden?

De nudge is tijdens twee periodes getest en tussentijds geoptimaliseerd op basis van straatinterviews en een associatietest:

  • Een test van 3 weken van 22 juni t/m 12 juli
  • Een test van 7 weken van 10 oktober t/m 27 november

Wat was het resultaat van de nudge?

Gedurende twee testperiodes (in totaal 10 weken) is nachtlawaai middels 8 geluidsmeters in de
Naamsestraat gemeten en vergeleken met representatieve controleperiodes. Daarbij keken we naar het aantal geluidspieken van 70+dB (dit wordt als storend ervaren) en de gemiddelde hoogte van de pieken (hoe hoger, hoe storender) en konden we aan de hand van een algoritme meten hoe vaak er specifiek werd geschreeuwd en gezongen.

Naast een vergelijking met een controleperiode, konden we ook binnen de testperiode zelf een vergelijking maken tussen het gebied vóór en ná de nudge, om statistisch te kunnen controleren voor algeheel geluidsafname. De resultaten van de tweede test lieten een significante afname (32-34%) zien van het aantal geluidspieken veroorzaakt door zingen en schreeuwen. De metingen nabij de nudge toonden de sterkste daling, maar ook meetpunten een stuk ná de
nudge lieten een daling van het nachtlawaai zien.

Verder bleek dat hoewel de nudge vooral vroeg in de nacht (tussen 23:00u en 01:00u) het meest effectief was, deze ook nog effectief bleef tot in de kleine uurtjes (tot 5:00u). De afname zit daarbij vooral in de geluidspieken rond de 70-80dB wat overeenkomt met hard praten, zingen, en elkaar roepen. Dat impliceert dat het vooral mensen zijn die af en toe nietsvermoedend nachtlawaai produceren (en niet doorhebben dat dit in een woonwijk gebeurt) op wie de nudge het sterkste van invloed is geweest.